ساختار سارکومر و مکانیسم لغزش رشتههای انقباضی ماهیچه
کالبدشکافی تعاملی ساختار داخلی، دریچهها، میوکارد و عروق متصل به همراه قیدهای کنکوری استاد علی کرامت
مفاهیم و ساختار پایه کتاب درسی
سارکومر واحد ساختاری و کارکردی انقباض در تارهای ماهیچهای مخطط (اسکلتی و قلبی) است که میان دو صفحه Z قرار دارد. انقباض بر اساس فرضیه لغزش فیلامنتها رخ میدهد که طی آن سرهای میوزین به رشتههای اکتین متصل شده و آنها را با هیدرولیز ATP به سمت مرکز سارکومر میکشند.
فهرست نقاط کالبدشکافی (6 بخش)
صفحه یا خط Z (Z-Line / Z-Disc)
ساختار پروتئینی تیره که مرزهای عرضی سارکومر را مشخص میکند و انتهای رشتههای نازک اکتین به آن لنگر شدهاند. در هنگام انقباض، دو خط Z به هم نزدیک میشوند.
رشتههای نازک اکتین (Actin Thin Filaments)
پلیمرهای کروی شکل مارپیچ دو رشتهای پروتئینی همراه با پروتئینهای تنظیمی تروپونین و تروپومیوزین که محل اتصال سرهای میوزین در حضور کلسیم هستند.
رشتههای ضخیم میوزین با سرهای متحرک (Myosin Thick Filaments)
دستههای پروتئینی ضخیم با سرهای متحرک دوگانه دارای جایگاه اتصال به اکتین و فعالیت ATPase که نیروی مکانیکی انقباض را تامین میکنند.
نوار روشن I (Light I-Band)
بخشی از سارکومر که منحصراً از رشتههای نازک اکتین تشکیل شده و فاقد میوزین است؛ خط Z در میانه آن قرار دارد.
نوار تیره A (Dark A-Band)
بخشی از سارکومر که دربرگیرنده تمام طول رشتههای ضخیم میوزین (شامل بخشهای همپوشان با اکتین و ناحیه H) است.
ناحیه مرکزی روشنتر H و خط M (H-Zone & M-Line)
بخش مرکزی نوار A که منحصراً حاوی میوزین است و فاقد رشتههای اکتین میباشد. خط M در میانه آن رشتههای میوزین را به هم متصل نگه میدارد.
دامهای تستی و قیدهای کنکوری استاد علی کرامت
قیدهای کنکوری فصل ۳ زیست یازدهم: ۱) در هنگام انقباض سارکومر، طول رشتههای اکتین و میوزین و نوار تیره A هرگز تغییر نمیکند؛ فقط نوار روشن I و ناحیه H کوتاه میشوند. ۲) جدا شدن سر میوزین از اکتین نیازمند اتصال ATP جدید است؛ فقدان ATP پس از مرگ موجب جمود نعشی میشود. ۳) رهایش کلسیم از شبکه سارکوپلاسمی با پیام لولههای T انجام میگیرد.