ویژه کنکور و نهایی ۱۴۰۶ کلاس‌های تخصصی زیست‌شناسی استاد علی کرامت با بالاترین درصد قبولی در کنکور
کانال بله فرازیستیا
کالبدشناختی و فیزیولوژی انسان پایه دهم تجربی 6 نقطه کالبدشکافی حساس تطبیق خط‌به‌خط کنکور ۱۴۰۶

بافت‌شناسی پرزهای روده باریک و جذب مواد غذایی

کالبدشکافی تعاملی ساختار داخلی، دریچه‌ها، میوکارد و عروق متصل به همراه قیدهای کنکوری استاد علی کرامت

فهرست مدل‌ها
بافت‌شناسی پرزهای روده باریک و جذب مواد غذایی
1
2
3
4
5
6
برای بررسی روی نشانگرها کلیک کنید کالبدشکافی تعاملی
1 یاخته‌های پوششی استوانه‌ای و …
2 یاخته‌های جامی ترشح‌کننده مخاط …
3 مویرگ لنفی مرکزی یا …
4 شبکه مویرگ‌های خونی پرز …
5 غدد روده یا کریپت‌های …
6 تارهای ماهیچه‌ای صاف پرز …
۱

قید و نکته کنکوری:

مفاهیم و ساختار پایه کتاب درسی

پرزهای روده باریک برجستگی‌های انگشت‌مانند لایه مخاطی روده هستند که سطح جذب مواد غذایی را صدها برابر افزایش می‌دهند. هر پرز از یک لایه سلول پوششی استوانه‌ای تک‌لایه با ریزپرزها (حاشیه مسواکی)، یک مویرگ لنفی مرکزی (کیلوس‌بر) و شبکه مویرگ‌های خونی احاطه‌کننده تشکیل شده است. گلوکز و آمینواسیدها وارد مویرگ خونی و چربی‌ها وارد مویرگ لنفی می‌شوند.

فهرست نقاط کالبدشکافی (6 بخش)

1

یاخته‌های پوششی استوانه‌ای و ریزپرزها (Enterocytes & Microvilli)

سلول‌های استوانه‌ای تک‌لایه لایه مخاطی روده با حاشیه مسواکی ناشی از هزاران چین‌خوردگی غشایی (ریزپرز). محل استقرار پمپ‌ها و ناقل‌های جذب گلوکز، آمینواسیدها و یون‌ها.

قید و نکته کنکوری: دام تستی: چین حلقوی، پرز و ریزپرز هر سه مساحت جذب را بالا می‌برند، اما ریزپرز چین‌خوردگی غشای سلول منفرد است، در حالی که پرز برجستگی چندسلولی بافت مخاط است.
2

یاخته‌های جامی ترشح‌کننده مخاط (Goblet Cells)

سلول‌های ترشحی اختصاصی لابلای سلول‌های جذبی که موسین ترشح می‌کنند. موسین با جذب آب به ماده مخاطی لغزنده و محافظ تبدیل شده و دیواره روده را در برابر سایش محافظت می‌کند.

قید و نکته کنکوری: قید کنکور: یاخته‌های جامی بخشی از بافت پوششی تک‌لایه روده هستند و ترشحات آن‌ها برون‌ریز است.
3

مویرگ لنفی مرکزی یا کیلوس‌بر (Central Lacteal)

رگ بن‌بست لنفی با منافذ فراوان در محور میانی هر پرز. پذیرنده شیلومیکرون‌های حاوی تری‌گلیسریدها، فسفولیپیدها و ویتامین‌های محلول در چربی.

قید و نکته کنکوری: دام پرتکرار: چربی‌ها مستقیماً وارد سیاهرگ باب کبد نمی‌شوند؛ ابتدا از مسیر لنفی به مجرای قفسه سینه‌ای و سیاهرگ زیرترقوه‌ای چپ می‌ریزند و سپس به قلب می‌رسند.
4

شبکه مویرگ‌های خونی پرز (Capillary Blood Network)

شبکه مویرگی منشعب از سرخرگ‌های زیرمخاطی که رگ لنفی را احاطه کرده است. محل جذب گلوکز، گالاکتوز، آمینواسیدها، آب و مواد محلول در آب.

قید و نکته کنکوری: قید مهم: تمام مویرگ‌های خونی پرزها در نهایت به سیاهرگ باب کبد می‌ریزند تا مواد جذب‌شده ابتدا به پالایشگاه کبد بروند.
5

غدد روده یا کریپت‌های لیبرکوهن (Crypts of Lieberkuhn)

فرورفتگی‌های لوله مخاطی در پایه پرزها حاوی یاخته‌های بنیادی تکثیرشونده سریع که هر چند روز یک‌بار تمام سلول‌های پوششی پرز را تجدید و جایگزین می‌کنند.

قید و نکته کنکوری: نکته زیست‌شناسی سلولی: یاخته‌های بنیادی در عمق کریپت‌ها میتوز فعال دارند و سلول‌های حاصل به سمت نوک پرز حرکت کرده و تمایز می‌یابند.
6

تارهای ماهیچه‌ای صاف پرز (Smooth Muscle Fibers)

تارهای ماهیچه‌ای امتدادیافته از لایه ماهیچه‌ای مخاط به درون محور پرز که با انقباض‌های ریتمیک پرز را منقبض کرده و پمپاژ مایع لنف در رگ کیلوس‌بر را تسریع می‌کنند.

قید و نکته کنکوری: دام تستی: ماهیچه‌های درون پرز از نوع صاف و غیرارادی هستند و به پمپاژ لنف کمک می‌کنند نه حرکت کیموس درون لوله روده.

دام‌های تستی و قیدهای کنکوری استاد علی کرامت

قیدهای کنکوری فصل ۲ زیست دهم: ۱) چربی‌ها و ویتامین‌های محلول در چربی (A, D, E, K) به شکل شیلومیکرون وارد رگ لنفی مرکزی می‌شوند نه مویرگ خونی. ۲) یاخته‌های جامی ترشح‌کننده موسین بین یاخته‌های پوششی استوانه‌ای پراکنده‌اند. ۳) انقباض ماهیچه‌های صاف پرز به جریان لنف و تخلیه مواد جذب‌شده کمک می‌کند.