سیناپس شیمیایی و مکانیسم انتقال پیام عصبی
کالبدشکافی تعاملی ساختار داخلی، دریچه‌ها، میوکارد و عروق متصل به همراه قیدهای کنکوری استاد علی کرامت
مفاهیم و ساختار پایه کتاب درسی
سیناپس محل ارتباط عملکردی میان یک نورون پیش‌سیناپسی و یک سلول پس‌سیناپسی (نورون دیگر، عضله یا غده) است. با رسیدن پتانسیل عمل به پایانه آکسون، کانال‌های دریچه‌دار کلسیمی باز شده، وزیکول‌های سیناپسی به غشا متصل و ناقل‌های عصبی با اگزوسیتوز در فضای سیناپسی رها می‌شوند تا به گیرنده‌های پس‌سیناپسی متصل گردند.
فهرست نقاط کالبدشکافی (5 بخش)
پایانه آکسون و دکمه سیناپسی (Axon Terminal)
برجستگی انتهایی تار عصبی پیش‌سیناپسی با میتوکندری‌های فراوان جهت تولید انرژی ATP لازم برای سنتز ناقل‌ها و حرکت اسکلت سلولی.
وزیکول‌های سیناپسی حاوی نروترنسمیتر (Synaptic Vesicles)
کیسه‌های غشایی درون‌یاخته‌ای پر از مولکول‌های ناقل عصبی (مانند استیل‌کولین یا گلوتامات). در پاسخ به ورود یون‌های کلسیم، به غشای پیش‌سیناپسی ملحق می‌شوند.
کانال‌های دریچه‌دار کلسیمی (Voltage-Gated Ca2+ Channels)
پروتئین‌های سراسری غشای پیش‌سیناپسی که با دپلاریزاسیون ناشی از رسیدن پتانسیل عمل باز شده و کلسیم را در جهت شیب غلظت به درون سیتوپلاسم هدایت می‌کنند.
فضای سیناپسی (Synaptic Cleft)
شکاف باریک بین غشای پیش‌سیناپسی و پس‌سیناپسی با عرض حدود ۲۰ تا ۴۰ نانومتر پر از مایع میان‌بافتی که ناقل عصبی در آن منتشر می‌شود.
گیرنده‌ها و کانال‌های دریچه‌دار پس‌سیناپسی (Postsynaptic Receptors)
پروتئین‌های غشای پس‌سیناپسی که به ناقل عصبی متصل شده و باعث باز شدن کانال‌های یونی (مثلا ورود سدیم در سیناپس تحریکی یا ورود کلر در سیناپس مهاری) می‌گردند.
دام‌های تستی و قیدهای کنکوری استاد علی کرامت
قیدهای کنکوری فصل ۱ زیست یازدهم: ۱) انتقال پیام در سیناپس شیمیایی همواره یک‌طرفه (از پیش‌سیناپسی به پس‌سیناپسی) است. ۲) آزاد شدن ناقل عصبی نیازمند ورود کلسیم به درون پایانه آکسون با انتشار تسهیل‌شده است. ۳) ناقل عصبی هرگز وارد سلول پس‌سیناپسی نمی‌شود، بلکه صرفاً به بخش بیرونی گیرنده متصل شده و باعث باز شدن کانال یونی می‌گردد.
