ویژه کنکور و نهایی ۱۴۰۶ کلاس‌های تخصصی زیست‌شناسی استاد علی کرامت با بالاترین درصد قبولی در کنکور
کانال بله فرازیستیا
بافت‌شناسی و اندام‌های گیاهی پایه دهم تجربی 6 نقطه کالبدشکافی حساس تطبیق خط‌به‌خط کنکور ۱۴۰۶

ساختار بافت‌های گیاهی، آوندهای چوب و آبکش در ساقه و ریشه

کالبدشکافی تعاملی ساختار داخلی، دریچه‌ها، میوکارد و عروق متصل به همراه قیدهای کنکوری استاد علی کرامت

فهرست مدل‌ها
ساختار بافت‌های گیاهی، آوندهای چوب و آبکش در ساقه و ریشه
1
2
3
4
5
6
برای بررسی روی نشانگرها کلیک کنید کالبدشکافی تعاملی
1 روپوست و لایه مومی …
2 آوندهای آبکشی و لوله‌های …
3 یاخته‌های همراه هسته‌دار آبکش …
4 کامبیوم آوندی یا بن‌لاد …
5 آوندهای چوبی و تراکئیدها …
6 نوار کاسپاری در درون‌پوست …
۱

قید و نکته کنکوری:

مفاهیم و ساختار پایه کتاب درسی

دستجات آوندی گیاهان آوندی شامل آوند چوبی (زایلم) برای انتقال یک‌طرفه آب و مواد معدنی (شیره خام) از ریشه به برگ و آوند آبکشی (فلوئم) برای انتقال دوطرفه مواد آلی فتوسنتزی (شیره پرورده) از منبع به مقصد است. کامبیوم آوندی در میان این دو بافت قرار داشته و با مریستم پسین خود به قطر اندام می‌افزاید.

فهرست نقاط کالبدشکافی (6 بخش)

1

روپوست و لایه مومی پوستک (Epidermis & Cuticle)

خارجی‌ترین لایه سلول‌های زنده ساقه و برگ پوشیده از لایه کوتین و موم به نام پوستک. مانع تبخیر بی‌رویه آب و نفوذ عوامل بیماری‌زا.

قید و نکته کنکوری: قید کنکور: پوستک در ریشه‌های دارای تار کشنده وجود ندارد تا مانع جذب آب و املاح از خاک نشود.
2

آوندهای آبکشی و لوله‌های غربالی (Phloem Sieve Tubes)

یاخته‌های زنده طویل متصل به هم از طریق صفحات غربالی که شیره پرورده را با مکانیسم جریان فشاری مونش انتقال می‌دهند. در زمان بلوغ هسته و واکوئل خود را از دست می‌دهند.

قید و نکته کنکوری: دام همیشگی: سلول‌های لوله غربالی زنده‌اند اما هسته ندارند؛ جهت جریان شیره پرورده برخلاف شیره خام می‌تواند دوطرفه (به سمت بالا یا پایین) باشد.
3

یاخته‌های همراه هسته‌دار آبکش (Companion Cells)

یاخته‌های پارانشیمی باریک چسبیده به لوله‌های غربالی با هسته مشخص، ریبوزوم‌ها و میتوکندری‌های متعدد. تامین‌کننده انرژی ATP برای باربرداری فعال ساکارز از سلول‌های میانبرگ.

قید و نکته کنکوری: نکته ترکیبی گیاهی: باربرداری آبکش نیازمند انتقال فعال و صرف انرژی ATP توسط یاخته‌های همراه است.
4

کامبیوم آوندی یا بن‌لاد (Vascular Cambium)

لایه مریستمی تک‌لایه بین چوب و آبکش در گیاهان دو لپه و بازدانگان. به سمت داخل آوند چوبی پسین و به سمت خارج آوند آبکشی پسین تولید می‌کند.

قید و نکته کنکوری: دام تستی طراحان: فعالیت کامبیوم آوندی به سمت داخل بسیار بیشتر از خارج است؛ بنابراین چوب پسین بسیار حجیم‌تر از آبکش پسین است و حلقه‌های سالیانه را می‌سازد.
5

آوندهای چوبی و تراکئیدها (Xylem Vessels & Tracheids)

یاخته‌های مرده لوله‌ای با دیواره پسین ضخیم چوبی‌شده (لیگنین) با تزئینات مارپیچی یا نقطه‌ای که شیره خام را به روش کشش تعرقی (کوهسیون-ادهسیون) بالا می‌برند.

قید و نکته کنکوری: قید مهم: عناصر آوندی چوبی بازتر و قطورتر از تراکئیدها هستند و صفحه سوراخ‌دار انتهایی دارند؛ هر دو ساختار در بلوغ کاملاً مرده و فاقد سیتوپلاسم زنده هستند.
6

نوار کاسپاری در درون‌پوست (Casparian Strip in Endodermis)

کمربندی از جنس چوب‌پنبه (سوبرین) در دیواره‌های جانبی و پشتی یاخته‌های آندودرم ریشه که مسیر غیرزیستی آپوپلاستی را قطع کرده و آب را وادار به ورود به سیمپلاست (درون سیتوپلاسم) می‌کند.

قید و نکته کنکوری: دام طلایی کنکور: نوار کاسپاری مانع مسیر آپوپلاستی است نه سیمپلاستی؛ این ساختار به گیاه امکان غربالگری و تنظیم مواد معدنی ورودی به آوندهای چوبی را می‌دهد.

دام‌های تستی و قیدهای کنکوری استاد علی کرامت

قیدهای کنکوری فصل ۶ و ۷ زیست دهم: ۱) عناصر آوندی و تراکئیدهای چوبی یاخته‌های مرده با دیواره چوبی‌شده لیگنینی هستند، اما لوله‌های غربالی آبکش یاخته‌های زنده فاقد هسته و اندامک می‌باشند. ۲) یاخته‌های همراه دارای هسته و میتوکندری‌های فراوان بوده و باربرداری و باراندازی فعال قندها را هدایت می‌کنند. ۳) نوار کاسپاری در آندودرم ریشه مانع عبور آب از مسیر آپوپلاستی (دیواره) می‌شود.